Hoogsensitiviteit

Ongeveer 15 tot 20% van de mensen wordt geboren met een zenuwstelsel dat veel dieper verwerkt en veel gevoeliger is dan de gemiddelde mens. Zij worden hoogsensitief of HSP (Highly Sensitive Person) genoemd. 

Een hoogsensitief persoon ervaart de wereld anders. Zij zijn zich meer bewust van subtiele nuances en verwerken informatie grondiger. Zij merken details op waar anderen gewoon overheen kijken. Hierdoor raken zij sneller overprikkeld en hebben zij meer nood aan recuperatie.

Hoogsensitiviteit is geen ziekte of stoornis. Enkel een biologisch verschil.

HSP's worden vaak niet begrepen, laat staan gewaardeerd. Onze huidige maatschappij verkiest het verstandelijke boven het emotionele. Zo kan onze samenleving dikwijls een vijandige indruk hebben op de HSP.

Hoewel hoogsensitiviteit gekoppeld gaat met tal van sterktes en voordelen (empathie, creativiteit, zorgzaamheid, diepgang, enz.), kan het vaak leiden tot overprikkeling en uitputting. Een HSP zal eerder vermoeid geraken, simpelweg omdat de breinactiviteit veel hoger ligt en dat meer energie kost. Door hun groot inlevingsvermogen lopen zij ook meer risico om zichzelf te verliezen in gevoelens en problemen van anderen. Bovendien voelen zij alles sterker aan, waardoor zij makkelijker verdriet en pijn ervaren. Ook cijferen ze hun eigen noden dikwijls weg. Niet alleen uit zorg voor de ander, maar helaas ook omdat zij dat aangeleerd kregen*.

Als jij hoogsensitief bent, heb je waarschijnlijk ervaring met overprikkeling, verhoogde stress en emotionele uitputting. HSP's die zich niet bewust zijn van hun genetische eigenschap kunnen vaak het gevoel hebben "anders" te zijn, soms zelfs "abnormaal". Het is dan ook voor velen een verademing te ontdekken dat zij deze karaktereigenschap bezitten en dat deze heel normaal blijkt.

Ondanks alle kwetsbaarheden is hoogsensitiviteit een kracht. De kunst is om de omstandigheden te optimaliseren om zo overprikkeling te vermijden en jezelf als "bijzonder" te beschouwen in plaats van "abnormaal". Enkel wanneer je je hoogsensitiviteit omarmt, zal je kunnen openbloeien. 

Ben jij hoogsensitief?

Volgende eigenschappen kunnen een indicatie zijn:1

- je hebt een absolute hekel aan geweld en wreedheid

- je bent je steeds bewust van de subtiele signalen om je heen

- je wordt vaak beïnvloed door de stemming van anderen en dat put je emotioneel uit

- hoge tijdsdruk is niet jouw ding

- je voelt de behoefte om je terug te trekken en kan genieten van me-time

- je raakt overweldigd door fel licht, lawaai of sterke geuren

- je denkt vaak en diep na 

- je denkt na over de zin van het leven

- je bent gevoeliger voor pijn

- cafeïne heeft een verhoogd effect op jou

- je schrikt makkelijk

- je bent ontzettend gewetensvol 

- gewelddadige films of series zijn niets voor jou

- veranderingen brengen je van je stuk

- je kan intens genieten

- je leeft erg mee met films en series 

- kunst en muziek kunnen je bijzonder raken

- je hebt een rijke en complexe binnenwereld

- je raakt geagiteerd als er te veel om je heen gebeurt

- als je moet concurreren of er wordt te veel op je vingers gekeken dan ga je slechter presteren

Heb jij 12 of meer vragen met "ja" beantwoord, dan ben je waarschijnlijk hoogsensitief. Maar ook als je minder vragen met "ja" hebt beantwoord, maar ze zijn wel in extreme mate waar, kan je ook nog HSP zijn. Elke HSP is anders. Ieder mens is uniek en heeft zijn of haar eigenaardigheden, los van diens hoogsensitiviteit. Het is vooral een aanvoelen, een gevoel van herkenning en voor sommigen zelfs een "aha!" moment.

Wanneer jij ontdekt dat je hoogsensitief bent, kan je jouw verleden gaan bekijken vanuit de wetenschap dat jij hoogsensitief bent. Wellicht besef je dat deze karaktertrek meer invloed heeft gehad dan je ooit kon vermoeden.

Het kan een hele confronterende ontdekking zijn. Aarzel niet om meer over jouw speciale eigenschap te ontdekken. Lees erover en zoek andere HSP's op. Het zal een heleboel opklaren.

Genen blijken een enorme rol te spelen in het welzijn van HSP’s:

De korte variant van het gen 5-HTTLPR (serotonine transponder gen) komt heel vaak voor bij hoog sensitieve personen en maakt hen gevoeliger voor hun omgeving, vooral tijdens de ontwikkeling in de kindertijd. Combineer dit gen met een ongezonde omgeving tijdens de kindertijd, en je hebt meer kans op psychische problemen zoals depressie tijdens het volwassen leven. Dit verklaart onder andere waarom ongeveer 95% van de cliënten in onze praktijk hoog sensitief zijn.  

Naast serotonine is dopamine een zeer belangrijke neurotransmitter die een rol blijkt te spelen. Recent onderzoek wijst uit dat bepaalde dopamine genen (waaronder DRD4) bepalen dat HSP’s beter dan gemiddeld lijken te functioneren in goede omstandigheden en slechter dan gemiddeld in slechte omstandigheden. De kunst is dus om de omstandigheden zo veel mogelijk te optimaliseren. Omring je met mensen waar je vrolijk van wordt, ga prikkels uit de weg, neem voldoende tijd om te herstellen en op te laden. En pak je rugzak aan. Eens je deze aan de hand van professionele hulp hebt geleegd, kan je als HSP echt openbloeien.

In totaal spelen een set van 10 genen een rol in het voorspellen van hoogsensitiviteit. Er spelen uiteraard honderden genen mee in het vormen van een persoonlijkheid. En deze genen spelen onderling allemaal op elkaar in.

Hoe dan ook, hoogsensitiviteit is een genetisch aangeboren kenmerk, het is niet iets waar je ‘je over kan zetten’, het is een neurobiologisch verschil.

Bron: Belsky, J. et al. (2009). Vulnerability genes or plasticity genes? Molecular Psychiatry, 14, 746-754.

*Net omdat de gemiddelde mens minder gevoelig is, wordt vaak niet voldaan aan de emotionele noden van hoogsensitieve kinderen. Hun gevoeligheden worden te gauw bestempeld als "niet normaal" (overgevoelig, zwak, dromerig, enz.). Vaak krijgen zij als kinderen niet de nodige emotionele ondersteuning en stuiten zij op veel onbegrip. Hun ouders zijn gewoonweg niet in staat om hun (zeer sterke) emoties te waarderen of er op gepaste wijze op te reageren. Veel HSP's worden op deze manier emotioneel verwaarloosd en leren zo de essentie van wie ze zijn te onderdrukken.